حضرت زهرا سلام الله عليها: اِنَّ السَّعيدَ، کُلَّ السَّعيدِ، حَقَّ السَّعيدِ مَن أحَبَّ عَلِياً في حَياتِه وَ بَعدَ مَوتِه؛ همانا سعادتمند(به معناي) کامل و حقيقي کسي است که امام علي(ع) را در دوران زندگي و پس از مرگش دوست داشته باشد.

راههای کسب ثروت حلال (بخش سوم)

شکرگزاری نعمت ها
خدای متعال موفقیت و افزایش نعمت هایش را در شکرگزاری قرار داده و کسانی که کفران نعمت میکنند را انذار عذاب داده است.

خدای متعال میفرماید :
لئِن شَکَرتم لَاَزیدَنّکُم و لئِن کَفرتُم اِنَّ عذابی لَشدیدٌ
اگر شکرگزاری کنید نعمت ها و جایگاهتان را افزایش می دهم و اگر ناسپاسی کنید عذاب من شدید است.

سوره ابراهیم، آیه ۷

 

 

نحوه شکرگزاری صحیح؟

شکرگزاری کامل و صحیح، فقط لسانی نبوده و دارای سه مرحله است:

۱- شکر معرفتی
بیندیشیم که خداوند این نعمت را به چه هدفی به ما ارزانی داشته است؟

۲- شکر لسانی
یعنی با اذکار خاص و یا حتّی با زبان عامیانه از او تقدیر کنیم و این شکرگزاری،حداقل بعد از هر نمازی ضروری به نظر می رسد.

۳- شکر عملی
نعمت را در همان جایی که خالق نظر دارد صرف کنیم.
آیا خدایی که به ما چشم و گوش و زبان و فکر و سلامتی و دیگر نعمتها راداده ‌است هدفش این بود که نعمتها را صرف نافرمانی او کنیم؟!

یا این که باید در جهان هستی تفکّر کرده و با استفاده ی صحیح از چشم و گوش و زبان و همه‌ی اعضا و جوارح، مسیر صحیح زندگی را شناخته و در جهت تکامل قدم بر داریم؟!
ـ امام صادق علیه السلام می فرمایند:

کمترین شکرگزاری این است که نعمت را از خداوند بدانی و قلبت به آن نعمت مشغول نشود تا جایی که خدا را فراموش کنی.
راضی به نعمت او باشی و آن را وسیله‌ی گناه قرار ندهی و اوامر و نواهی او را با استفاده از نعمت هایش زیر پا نگذاری.
در تفسیرارزشمندنمونه،ضمن بیان حدیث فوق الذکر و تقسیم‌بندی شکر به دو نوع “تکوینی وتشریعی” مثال یا تشبیه زیبایی آمده ‌است که رابطه‌ی میان شکر ، و فزونی نعمت و ثروت را بیشتر مشخص می‌کند.

 

#شکر تکوینی:
آن است که هر موجود از مواهبی که در اختیار دارد برای نمو و رشدش استفاده کند .

برای مثال باغبانی در نظر بگیرید که در قسمتی از باغ خود، درختانی شکوفا و با رشد و نمو خوبی را میبیند،گویا درختان به او می‌گویند: باغبان!بیا که ما لایق و شایسته‌ی نعمت تو (رسیدگی بیشتر به درختان) هستیم.
امّا در بخش دیگر باغ درختانی پژمرده، بدون طراوت، بی برگ و گل، سایه و میوه وجود دارد، گویا آنها کفران نعمت میکنند و باغبان هم به آنها بی‌توجّه است.
و چنانچه این وضع ادامه پیدا کند، بی مهری باغبان بیشتر شده و حتّی ممکن است آنها را قطع نماید.

بـسـوزنـد چـوبِ درخـتـانِ بـی بـر
سزا خود همین است مر، بی بری را

اگرچه درخت از خود اختیاری ندارد و تسلیم قوانین تکوینی است ولی وجود درخت بی ثمر هم مضّر است و چه بسا توان درختان دیگر که شکوفا هستند را نیز گرفته و یا ضعیف نماید.
در محضر امیرالمومنین علیه السلام، جلد پنجم، ص،۵۸۶

 

 

#شکر تشریعی:
در جهان انسانیت نیز، همین حالت وجود دارد با این تفاوت که انسان با استفاده از نیروی اختیار، اراده، تعلیم و تربیت تشریعی می‌تواند با معرفت در مسیر سعادت گام بردارد و مؤثّر هم باشد.
کسی که نعمتها را صرف ظلم و طغیان می‌کند، گویا با زبان حال فریاد میزند:
خداوندا! من لایق این نعمت نیستم و مستحق عذابم.
ولی اگر در مسیر حق قدم گذارد، در حالی¬که به خود مغرور نیست، گویا به خداوند عرض می‌کند:
این نعمتها از لطف توست،مرا توفیق شکرگزاری عنایت و شایستگی ام را افزون فرما.
البته ناگفته نماند که هیچ گاه ما نمی‌توانیم شاکر حقیقی باشیم؛ چراکه شکرگزاری خود نعمتی است که باید همین را هم شکر کرد.
امام سجاد در مناجاتهای خمسه عَشر خود به خداوند عرض می‌کند:
خدایا! چگونه شکر تو را به جای آورم در حالیکه همین شکر من نیز نیاز به شکر دیگری دارد. هر زمان که می‌گویم لک الحمد بر من لازم است که به خاطر همین شکرگزاری بگویم لک الحمد
در محضر امیرالمومنین علیه السلام، جلد پنجم، ص۵۸۷

 

حق شکرگزاری

خداوند به موسی علیه السلام وحی فرمود :
حق شکر مرا ادا کن.

عرض کرد: پروردگارا! چگونه حق شکر تو را ادا کنم در حالیکه هر زمانی شکر تو را به جای آورم این موفقیت خود نعمت تازه‌ای برای من خواهد بود.

خداوند فرمود:

ای موسی! الان حق شکر مرا ادا کردی، چون می‌دانی که حتّی این توفیق شکرگزاری هم از ناحیه‌ی من است.

بنده همان به، که ز تقصیر خویـش
عـذر، بـه درگــاه خـدا آورد
ورنـه سـزاوار خـداونـدیـش
کس نتواند، که بـه جـا آورد

نکته ی مهم
پس مراد از افزایش نعمتها، فقط نعمتهای مادّی نیست بلکه نفس شکرگزاری، انسان را متوجّه پروردگار کرده و از غفلت دور میکند.
این همان طی نمودن عالیترین مراتب تربیت است.

به همین دلیل است که علمای بزرگ علم کلام، برای وجوب شناخت خدا گفته اند باید از طریق وجوب شکر منعم، وارد شد.
روحیه ی تقدیر و شکرگزاری در مردم و مسئولین هم باعث دلگرمی و علاقه بیشتر به خدمت در خدمتگزاران می‌گردد.
همایش ها و بزرگداشت‌هایی که برای علماء، بزرگان، شهدا و…
در سالگرد و یا حتی صدمین و هزارمین سال ولادت و یا وفات برگزار می‌شود نیز باعث جدیّت بیشتر و تلاش گسترده‌تر افراد به ویژه نسل جوان جهت حرکت به سمت کمال دارد.

امام علی بن الحسین علیه السلام در اهمیت قدردانی و سپاسگذاری از زحمات مردم می‌فرمایند:

فردای قیامت، خدای متعال از بعضی بندگانش سئوال میفرماید:

آیا شکر فلان بنده ام را به جای آوردی؟
عرض می کند:
خیر، من شکر تو را به جای آوردم.
خداوند می‌فرماید:
چون شکر او را به جای نیاوردی پس شکر مرا هم ادا نکردی.

و بعد امام فرمودند:

اَشکُرکُمْ للِّه اَشکرکُم لِلناسْ
شکرگزارترین شما برای خداوند،

آنهایی هستند که از همه بیشتر شکر مردم را به جای می آورند.

راه دوم یعنی اظهار نعمت و شکرگزاری را با یک حدیث از مولای متقّیان امام علی علیه السلام به پایان می‌بریم:

هنگامیکه مقدّمات نعمتهای خداوند به شما می‌رسد سعی کنید با شکرگزاری، بقیّه ی نعمت ها را هم به سوی خود جلب کنید، نه آن که با کمی شکرگزاری آن را از خود برانید.
در محضر امیرالمومنین علیه السلام، جلد پنجم، ص ۵۹۱

 

 

 

منوی دسترسی